Σάββατο, 10 Ιανουαρίου 2015

Θα σε σώσουν αυτοί που σε κατέστρεψαν;

Εδώ και κάποιες μέρες, βλέπω στα κοινωνικά δίκτυα να αναπαράγεται μια φράση στα νεοελληνικά που υποτίθεται ότι είναι Αριστοφανική:

Δεν μπορείς να περιμένεις από αυτούς που σε κατέστρεψαν να γίνουν οι άνθρωποι που θα σε σώσουν
(Αριστοφάνης, "Βάτραχοι")

Μάλιστα, κάποιος έφτιαξε και μια εικόνα, για να χτυπάει πιο πολύ στο μάτι, στα κοινωνικά δίκτυα:

 

Επειδή η φράση που φάνηκε πολύ... σημερινή, έκανα τη σχετική έρευνα και για ακόμα μια φορά... απελπίστηκα!

Θα ξεκινήσω... ανάποδα: Στην κακοφτιαγμένη εικόνα (όπου ο ανδριάντας εμφανίζεται συμπιεσμένος οριζοντίως κατά 50%), ο εικονιζόμενος δεν είναι ο Αριστοφάνης, αλλά ο... Αισχύλος! Απόδειξη αυτού είναι το ότι πχ ο συγκεκριμένος ανδριάντας βρίσκεται στα εξώφυλλα των δωρεάν βιβλίων του Αισχύλου στο διαδίκτυο, όπως αυτό:

http://www.ebooks4greeks.gr/%CF%87%CE%BF%CE%B7%CF%86%CE%BF%CF%81%CE%BF%CE%B9-%CE%BC%CE%B5%CF%84%CE%B1%CF%86%CF%81%CE%B1%CF%83%CE%B7

Στην ουσία τώρα: Είναι κάπως δύσκολο να βρει κανείς την αρχαιοελληνική παραπομπή, όταν ξέρει μόνο μια απόδοσή της στα νεοελληνικά. Ψάχνοντας, παρετήρησα ότι όλες οι αναφορές στη νεοελληνική φράση, ξεκινούν από τις 8 Δεκεμβρίου 2013. Έτσι, δε δυσκολεύτηκα να βρω ότι η πηγή της ήταν η συνέντευξη που παραχώρησε εκείνη την ημέρα, στην Κυριακάτικη Δημοκρατία, ο Ακαδημαϊκός Βασίλειος Μαρκεζίνης. Εκεί, αναφερόμενος στους πολιτικούς που κατέστρεψαν τη χώρα, ο κ. Μαρκεζίνης είπε:

Δεν μπορείς να περιμένεις από αυτούς που σε κατέστρεψαν -το είπε ο Αριστοφάνης στους «Βατράχους»- ότι θα είναι αυτοί οι άνθρωποι που θα σε σώσουν.

Θεώρησα, ότι  πλέον είχα μια αξιόπιστη ακαδημαϊκού επιπέδου παραπομπή και ως εκ τούτου, θα ήταν εύκολο να βρω την αυθεντική φράση. Εν τούτοις, αν και προσπάθησα αρκετά, δε βρήκα τίποτα σχετικό στους "Βατράχους". Βρήκα όμως μια "παρόμοια" φράση, σε άλλο έργο του Αριστοφάνους, και συγκεκριμένα στη λιβελλογραφική κωμωδία του, "Νεφέλες":

νῦν οὖν ὅπως σώσεις μ᾽, ἐπεὶ κἀπώλεσας (Aristoph. Cl. 1177

Στις Νεφέλες, ο Στρεψιάδης είναι καταχρεωμένος σε τοκογλύφους για να ικανοποιήσει το πάθος του γιου του, Φειδιππίδη, για τα άλογα. Σε μια απέλπιδα προσπάθεια, στέλνει το γιο του στη σχολή του Σωκράτους, να διδαχθεί τον Άδικο Λόγο που θα επιτρέψει στο Φειδιππίδη να αντικρούει τις κατηγορίες των πιστωτών στα δικαστήρια, ώστε να απαλλάξει τον πατέρα του από τα χρέη που του δημιούργησε. Έτσι, όταν ο Φειδιππίδης αποφοιτά, ο Στρεψιάδης του υπενθυμίζει τι πρέπει να κάνει με τα εφόδια που απέκτησε:

Τώρα, λοιπόν, να με σώσεις, αφού και με κατέστρεψες

Φοβάμαι ότι ο λάθος ανδριάντας και το λάθος όνομα της κωμωδίας, ωχριούν μπροστά στη λάθος φράση! Ενώ δηλαδή ο κ. Μαρκεζίνης ισχυρίζεται ότι ο Αριστοφάνης είπε ότι αυτός που έχει καταστρέψει, δε μπορεί να σώσει, στην πραγματικότητα, ο Αριστοφάνης είπε ακριβώς το αντίθετο, δηλαδή ότι αυτός που έχει καταστρέψει, είναι και αυτός που πρέπει και μπορεί να σώσει. Δηλαδή, αν συνδέσουμε την πραγματική φράση του Αριστοφάνους με την υπόλοιπη συνέντευξη του κ. Μαρκεζίνη, τότε συνάγεται ότι... οι πολιτικοί που κατέστρεψαν τη χώρα, θα πρέπει να αναλάβουν και να τη σώσουν, με το βρουν τρόπο να μας απαλλάξουν από το χρέος που η πολιτική τους δημιούργησε!

Καλύτερα, λοιπόν, να καταχωνιάσουμε τη φράση αυτή (όπως θα έπρεπε να κάνουμε -κατά την ταπεινή μου γνώμη- και με όλην την κωμωδία "Νεφέλες", μιας και ξεχειλίζει από... κώνειο), παρά να την παρουσιάζουμε αντεστραμμένη, με λάθος παραπομπή και με λάθος εικονιζόμενο συγγραφέα...

2 σχόλια:

n Antonis είπε...

Εὐριπίδης
εἰ τῶν πολιτῶν οἷσι νῦν πιστεύομεν,
τούτοις ἀπιστήσαιμεν, οἷς δ᾽ οὐ χρώμεθα,
τούτοισι χρησαίμεσθ᾽, ἴσως σωθεῖμεν ἄν.
εἰ νῦν γε δυστυχοῦμεν ἐν τούτοισι, πῶς
τἀναντί᾽ πράττοντες οὐ σῳζοίμεθ᾽ ἄν;
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ¨¨
ΕΥΡΙΠΙ'ΗΣ
Αν τους άρχοντες που ψηφίζουμε μαυρίσουμε
και τους μαυρισμένους αν ψηφίσουμε,
τότε θα σωθούμε ίσως.
Αφού δυστυχούμε με τους ψηφισμένους
δεν θα ευτυχήσουμε με τους μαυρισμένους;
(Εφόσον σας αρέσει η ακρίβεια ορίστε το πρωτότυπο και η μετάφραση από τους βατράχους του Αριστοφάνη...
διαφορετικά λόγια το ίδιο όμως νόημα...)

Απελάτης είπε...

Αγαπητέ ν. Αντώνη,
Μόλις τώρα είδα την απάντησή σας. Είναι ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΗ! Σας ευχαριστώ πολύ! Δεν είναι βέβαια, όπως τη λέει ο Μαρκεζίνης ή η εικόνα, αλλά το νόημα είναι σχεδόν ό,τι λένε!
Απελάτης

Δημοσίευση σχολίου