Πέμπτη, 13 Αυγούστου 2009

Μουσείο Προσφυγικής Μνήμης 1922


Πριν λίγες μέρες επισκεύθηκα το Μουσείο Προσφυγικής Μνήμης 1922, στη Σκάλα Λουτρών Λέσβου, ένα χωριό που ιδρύθηκε από πρόσφυγες από την Παλαιά και Νέα Φώκαια της Μικράς Ασίας και που προβλέπεται να μετονομαστεί το 2011 σε "Νέες Φώκαιες". Έξω από το χωριό, μπορεί κανείς να ανεβεί στο ξωκκλήσι της Προσφυγοπαναγιάς, από όπου φαίνεται όλος σχεδόν ο κόλπος της Γέρας. Το προσωνύμιο "Προσφυγοπαναγιά" δεν απαντάται πουθενά αλλού, σε ολόκληρη την Ελλάδα.

Ο υπεύθυνος του Μουσείου, ένας θαυμάσιος κάτοικος του χωριού, απόγονος προσφύγων της Ιωνίας, μας ξενάγησε στο Μουσείο που δημιουργήθηκε σε ένα εγκαταλελειμμένο σχολείο, χάρη στην προσωπική εθελοντική εργασία των μελών του συλλόγου τους, το Δελφίνι. Τους αξίζουν θερμά συγχαρητήρια.

Το πρώτο που βλέπει κανείς στο Μουσείο, να ξεχωρίζει είναι μια τεράστια τοιχογραφία του χάρτη που ξεκινά από την Ελλάδα και καταλήγει στα βάθη της Μικράς Ασίας. Πάνω σε αυτόν έχουν γραφτεί ένα-ένα χιλιάδες ονόματα των μικρασιατικών χωριών και πόλεων, με ελληνικό στοιχείο (κυρίως στην Ιωνία, Αιολία, Πόντο και Καππαδοκία), ενώ έχουν αποτυπωθεί όλοι οι προσφυγικοί οικισμοί που δημιουργήθηκαν στην Ελλάδα, με έμφαση σε όσων το όνομα ξεκινά από "Νέα" (πχ "Νέα Σμύρνη", "Νέα Φιλαδέλφεια", "Νέα Κίος"). Από μόνο του αυτό αξίζει το θαυμασμό γιατί είναι μια συνεχής και επίπονη εργασία που απαιτεί ενδελεχή έρευνα. Όμως, το Μουσείο έχει κι άλλα που εντυπωσιάζουν τον επισκέπτη: Το οπτικοακουστικό υλικό του είναι πλούσιο και τελευταίας τεχνολογίας, με χρήση υπολογιστών και γιγαντοοθόνων. Η βιβλιοθήκη έχει πολλά λευκώματα, βιβλία, κλπ σχετικά με τη Μικρά Ασία. Οι κάτοικοι έχουν προσφέρει τις φορεσιές και τα εργόχειρα των προγόνων τους που καταδεικνύουν τη φημισμένη υψηλή αισθητική και τεχνική δυνότητα των κατοίκων της Ιωνίας. Στο βιβλίο υπογραφών του Μουσείου, πρώτη από όλες δεσπόζει η υπογραφή του Οικουμενικού Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως κκ Βαρθολομαίου, ο οποίος εγκαινίασε το Μουσείο.

Εξαιρετικό -όσο και αναπάντεχο- όμως, είναι ότι μέσα στο Μουσείο υπάρχει και μια μεγάλη προθήκη από εκθέματα που πρόσφεραν Τούρκοι πρόσφυγες από την Ελλάδα. Δείγμα τόσο της ευγένειας και μεγαλοψυχίας των Μικρασιατών προσφύγων, όσο και του γεγονότος ότι οι λαοί δεν έχουν τίποτα να χωρίσουν. Είναι τα θύματα κι όχι οι φορείς του σωβινισμού και της μισσαλοδοξίας.

Φεύγοντας από το Μουσείο, ένας κόμπος στο λαιμό, έπνιξε τη φωνή μου. Ήθελα να φωνάξω την φράση με την οποία κλείνει το βιβλίο της, τα Ματωμένα Χώματα, η Διδώ Σωτηρίου, από τον Κιρκιντζέ της Ιωνίας:

Kahr olsun sebep olanlar!
Ανάθεμα στους αίτιους!

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου