Σάββατο, 25 Απριλίου 2009

Τι ήταν οι Απελάτες;

Καππαδόκης Απελάτης

Την ιδέα για το ψευδώνυμο "Απελάτης", την πήρα από το κεφάλαιο "Πρώτες μακρινές ρίζες της νεοελληνικής λογοτεχνίας" του βιβλίου "Κείμενα από την Απομόνωση" του Νίκου Μπελογιάννη. Παραθέτω το σχετικό απόσπασμα (σελ. 34-35):

Το Μωσαϊκό των Ακριτών πλουτίστηκε σύντομα και με ομάδες άλλων, πιο μακρυνών λαών. Ο Στρατηγός Στηλίχων διάλεξε 12 χιλιάδες Γότθους πολεμιστές απ' αυτούς που είχε αιχμαλωτίσει, και τους έστειλε κι' αυτούς στη Βιθυνία της Μικρασίας, να φυλάνε τις συνοριακές κλεισούρες. Επίσης στρατολογήθηκαν βαράγγοι, που κατέβηκαν από τις σκανδιναυϊκές χώρες, λαζοί, αρμένηδες, κούδροι και Σλαύοι. Ο Βυζαντινός χρονογράφος Θεοφάνης αναφέρει ότι από τον καιρό του Ηρακλείου στρατολογήθησαν σαν Ακρίτες ακόμη και άραβες μισθοφόροι, για να φυλάνε τα σύνορα απ' τους Άραβες! Όλοι αυτοί μαζί, αποτελούσαν ένα γερό μαχητικό τείχος, που πάνω τους έσπαζαν και εκφυλίζονταν οι επιδρομές των Σαρακηνών, γιατί οι ακρίτες υπεράσπιζαν με μεγάλη παλληκαριά τα χώματά τους. Οι Σαρακηνοί τελικά εγκαταστάθηκαν μόνιμα απέναντί τους, σέβονταν τη χριστιανική θρησκεία και συχνά δημιουργούσαν φιλικές σχέσεις με τους Ακρίτες.

Μέσα στις ακριτικές περιοχές ζούσαν και δρούσαν και οι απελάτες. Αν παρομοιάσει κανείς τους ακρίτες με τους αρματολούς της Τουρκοκρατίας, τότε οι απελάτες είναι κάτι παρόμοιο με τους κλέφτες. Δεν πειθαρχούσαν ούτε στο Βυζάντιο, ούτε στους αρχηγούς των ακριτών ούτε και στους Σαρακηνούς. Ζούσαν τελείως ανεξάρτητοι, συγκροτημένοι σε δικά τους σώματα, πολεμώντας οποιονδήποτε ήθελε να τους υποτάξει και κάνοντας επιδρομές στα απέραντα χτήματα των Βυζαντινών φεουδαρχών της Μικρασίας. Γι' αυτό συχνά χτυπιόντανε και με τους ακρίτες, αλλά συχνά και οι ακρίτες γίνονταν απελάτες. Οι Βυζαντινοί άρχοντες και οι λόγιοι τους μισούσαν και στη γλώσσα τους η λέξη απελάτης εσήμαινε ληστής, όπως και οι κοτζαμπάσηδες ονόμασαν τους αγωνιστές της λευτεριάς κλέφτες – και έπεται συνέχεια.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου